BioArticle4: ไม่แข่งยิ่งแพ้ จริงหรือ? [Do you lose if you don’t compete?]

BioArticle4: ไม่แข่งยิ่งแพ้ จริงหรือ? [Do you lose if you don’t compete?] 
สิปป์แสง สุขผล

    “ก็การแพ้ เพราะไม่เคยได้ลงแข่ง น่าเสียดาย…น่าเสียดาย”  เพลงๆ นี้ฟังทีไรผู้เขียนก็รู้สึกขนลุก  เพราะเนื้อเพลงทำให้รู้สึกว่าคนเราต้องต่อสู้ แข่งขัน และอย่างน้อยการที่เราได้ทำอะไรลงไป  ถึงผลจะออกมาแพ้หรือชนะ  อย่างน้อยเราก็ทำให้ตัวเองได้ภูมิใจว่าเราได้ทำเต็มที่แล้ว “ไม่แข่งยิ่งแพ้ และคนที่เราแคร์…ไม่มีวันรู้เลย” ฟังท่อนนี้แล้วคงทำให้ทุกคนอยากจะฮึดขึ้นมาทำอะไรดีๆ อย่างที่ตั้งใจไว้แน่ๆ  ก่อนจะเข้าเรื่อง  เราไปฟังเพลงนี้กันอีกสักครั้งดีกว่า กับเสียงเพราะ ๆ ของพี่เบิร์ด ธงไชย แม็คอินไตย์
       

   หลังจากฟังเพลงจบ…ทุกคนคงอยากลงแข่ง…หรือลงชิงชัยอะไรสักเรื่องแน่ๆ ดีครับ มั่นใจเข้าไว้ ทำให้ดีที่สุด อย่างน้อยก็ชนะใจตนเองอยู่แล้ว  คงเริ่มสงสัยแล้วใช่ไหมครับ  ว่าทำไมบทความถึงมีเรื่องว่า “ไม่แข่งยิ่งแพ้..จริงหรือ”  ถ้านักเรียนได้ศึกษารูปแบบความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตจะพบว่า มีหลายรูปแบบดังต่อไปนี้
 

    ที่มาของภาพ: http://eebweb.arizona.edu/animal_behavior/lycaenids/lycaen2.htm 
1. Mutualism (ภาวะพึ่งพากัน) (+,+)  หมายถึงสิ่งมีชีวิตเมื่อมาอยู่ร่วมกันจะได้ประโยชน์ร่วมกัน  แต่ถ้าแยกออกจากกันจะตายหรือเสียประโยชน์ทั้ง 2 ฝ่าย (-,-)  เช่น  โปรโตรซัวtrichonymphaในลำไส้ปลวก ไลเคนส์ซึ่งเป็นการอยู่ร่วมกันของรากับสาหร่าย เป็นต้น บางครั้งก็มีการเหมารวมเป็นแบบได้ประโยชน์ร่วมกัน (protocooperation) แต่มันต่างกันตรงที่ protocooperation มันแยกออกจากกันได้แบบชิลล์ๆ (0,0) เช่น แมลงกันดอกไม้, มดดำกับเพลี้ย, ดอกไม้ทะเลกับปูเสฉวน หรือ นกเอี้ยงกับควาย  เป็นตั้น
2. Predation (ภาวะการล่าเหยื่อ) (+,-) ในภาวะแบบนี้จะมีการตายเกิดขึ้นชัวร์ๆ จากการฆ่าของผู้ล่า (Predator) โดยทำให้เหยื่อ (Prey) กลายเป็นอาหารอันโอชะ  เช่น เสือล่ากวาง เป็นต้น
3. Parastism (ภาวะปรสิต)  (+,-) ในภาวะแห่งการจองเวร  เพราะจะเป็นการขออยู่ด้วย ขอกินด้วย ทำให้ร่างกายของผู้ถูกเบียน เราเรียกว่าโฮสต์(host)ค่อยๆผอมแห้งแรงน้อย จนกระทั่งพวกพยาธิเหล่านี้โตขึ้นจนปีกกล้าขาแข็ง จึงไปหา โฮสต์ตัวใหม่ที่มีอาหารสมบูรณ์กว่า เพื่อสืบทอดลูกหลานต่อไป  พวกนี้เราเรียกว่า พยาธิ จะได้ประโยชน์ ส่วนโฮสต์จะเสียประโยชน์  เช่นต้นกาฝากบนต้นไม้  พยาธิในลำไส้ของสัตว์
4. Commensalism (ภาวะอิงอาศัย) (+,0) พวกนี้ชอบของฟรี แบบขอหน่อยนะ แบบนี้ โดยคนที่ให้อิงอาศัยมักจะบอกว่า”ตามสบายจ้า” แบบนี้พวกที่มาขออยู่ ขออาศัยจะรู้สึก happy ในขณะที่ฝ่ายที่ให้เขาอาศัยก็ไม่ได้ได้ประโยชน์หรือไม่ได้เสียหายอะไร พวกนี้ได้แก่ กล้วยไม้ที่เกาะบนต้นไม้ใหญ่  เหาฉลามที่คอยกินเศษแพลงตอนหรือซากอาหารบนตัวปลาฉลาม เป็นต้น
5. Amensalism (ภาวะกระทบกระเทือน) (0,-) พวกนี้อยู่ด้วยกัน  อีกฝ่ายหนึ่งจะพูดว่า “เธอเกิดมาทำไม  เธอนี่ช่างสร้างความเดือดร้อนให้ฉันนะ”  ในขณะเดียวกัน อีกฝ่ายจะพูดตอบกลับว่า “มันเรื่องของเธอ ฉันไม่เกี่ยว  ฉันไม่เดือดร้อนอะไร” เช่น ต้นไม้ใหญ่เมื่อโตเต็มที่จะบังแสงทำให้ต้นไม้เล็กที่อยู่ด้านล่างอาจตายได้
6. Neutualism (ภาวะที่เป็นกลาง) (0,0) 
เป็นภาวะที่สิ่งมีชีวิตสองชนิดอยู่ในบริเวณเดียวกัน แต่ไม่มีความสัมพันธ์กันเลย   บางครั้งอาจเรียกว่า สิ่งมีชีวิตทั้ง 2 ไม่มีความสัมพันธุ์กัน
             และความสัมพันธ์รูปแบบสุดท้าย ที่เป็นชุด ฟินเนเล่ ก็คือ “Competition” หรือ ภาวะมีการแข่งขัน (-,-) ซึ่งในทางชีววิทยาเป็นความสัมพันธ์รูปแบบเดียวเท่านั้น ที่ทั้งสองฝ่ายเสียประโยชน์ทั้งคู่  โห อย่างนี้การแข่งขันก็มีแต่แพ้กับแพ้นะสิ   เช่น  การแย่งอาหารกันของฝูงหมา  การแย่งธาตุอาหารของต้นไม้   เป็นต้น  
             ในทางชีววิทยาแล้ว  การแข่งขัน(กับผู้อื่น) มีแต่แพ้กับแพ้ ฉันใดก็ฉันนั้น…แต่การแข่งขันก็ไม่ได้ทำให้ใครตาย หรือตกเป็นเหยื่อ  เพราะไม่ใช่รูปแบบของการล่าเหยื่อ  ปัจจุบันเราจะพบว่ามีการแข่งขันกันอย่างดุเดือด มีการใช้อาวุธ เข่นฆ่า มีการใช้คนที่ต่ำกว่าเป็นฐานให้ตนเองอยู่ในระดับที่สูงขึ้น  แบบนี้ไม่ถือเป็นการแข่งขัน…….
             การแข่งขันที่ดีที่สุด….ก็คือการแข่งขันกับตัวเอง….การดึงเอาศักยภาพตนเองในแง่ที่ดี ที่สร้างสรรค์มาใช้พัฒนาตนเอง  แข่งอย่างไรก็ไม่มีทางพ่ายแพ้ …ยิ่งแข่งก็จะยิ่งชนะ….และก็จะสอดคล้องกับเพลงที่นำมาให้พังในตอนแรกนั่นเอง   แต่ขอย้ำอีกนิดนึงว่า  จริงๆ  เพลงนี้คือ ไม่แข่ง(กับตัวเอง)….ยิ่งแพ้   น่าจะดีกว่านะครับ 

 

Advertisements

เกี่ยวกับ Sipsang's Blog

BIOLOGY EDUCATIONAL WEBSITE FOR ALL THAI STUDENTS
ข้อความนี้ถูกเขียนใน บทความชีววิทยา คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s